Anonymous: Εικόνα από το μέλλον ή δείγμα των καιρών;

του Μπάμπη Κολτράνη

πηγή: 9/4/12 – Against the silence

Το internet ως άλλο ένα τεχνολογικό επίτευγμα που δημιουργήθηκε αρχικά για διακρατικούς και στρατιωτικούς σκοπούς πριν βγεί στο εμπόριο, λαμβάνει ολοένα και περισσότερο χώρο : οικονομικά, εγκεφαλικά και συναισθηματικά. Ως φυσική συνέπεια λοιπόν έχουμε προσπάθειες οι οποίες αναγνωρίζοντας τα σκοτεινά σημεία της παγκόσμιας πλέον μορφής ελέγχου και λογοκρισίας, ορθώνουν δράσεις εναντίον της. Από τις οδηγίες για σβήσιμο των αρχείων περιήγησης πριν η Google μαζέψει και αποθηκεύσει τα πάντα, μέχρι τις διευρυμένες χακερίστικες ενέργειες, όλα συνθέτουν την ρήξη με μια αντίληψη πως τα κράτη και οι μεγάλες εταιρίες θέλουν το καλό μας. Μια κίνηση που μάλιστα χαρακτηρίστηκε φαινόμενο ή ακόμα και κίνημα είναι οι Anonymous. Ας εξετάσουμε λοιπόν τη δράση τους ανοίγοντας πεδία προβληματισμού τα οποία φτάνουν μέχρι την κριτική της αντίληψης που μας θέλει να αντιπαλεύουμε το σύστημα εκ των έσω με τα μέσα που αυτό μας παρέχει.

Το πρώτο στοιχείο που αναδεικνύεται ίσως εντονότερο από τα άλλα είναι η ίδια η εικόνα της μάσκας που είναι το σύμβολο τους, παρμένο από την μάσκα του πρωταγωνιστή της ταινίας V For Vendetta. Ας σταθούμε όμως λίγο στην ταινία αυτή. Εδώ παρουσιάζεται η ζωή ενός επαναστάτη με αναρχικά ιδεώδη, εξού και οι φράσεις γνωστών αναρχικών θεωρητικών που εκστομίζει συνεχώς, η οποία όμως αναλογεί αποκλειστικά στην εικόνα των Γάλλων Αναρχικών των αρχών του 20ου αιώνα που ζούσαν συνωμοτικά όπως ο Ραβασόλ και βομβάρδιζαν στόχους όπου συμβόλιζαν την παντοδυναμία της αστικής τάξης. Δεν είναι όμως η αποκλειστική πρακτική των αναρχικών ή γενικότερα των επαναστατών την εποχή εκείνη η οποία κατά κάποιο τρόπο προμήνυε τις επαναστάσεις που ακολούθησαν. Πόσο μάλλον όταν η εικόνα που δίνει το σύστημα σε αυτούς που το εχθρεύονται είναι αυτή ακριβώς των μοχθηρών τύπων χωρίς προσωπική και κοινωνική ζωή γραφικοποιώντας τους εν τέλει και ρίχνοντας τους στο περιθώριο.

Η ηθελημένη παρανόηση γίνεται ακόμη πιο περίπλοκη διαβάζοντας λίγο ιστορία. Το πρόσωπο λοιπόν που απεικονίζει η μάσκα ανήκει στον Guy Fawkes ο οποίος το 1605 προσπάθησε ανεπιτυχώς να καταστρέψει με βόμβα την Βρετανική βουλή των Λόρδων, αλλά όχι γιατί τον διακατείχαν αναρχικά αισθήματα αρνητικά διακείμενα σε κάθε αρχή και θρησκεία αλλά γιατί ως καθολικός που ήταν, σκόπευε να δολοφονήσει τον τότε προτεστάντη βασιλιά με την διαδοχή της καθολικής κόρης του να κλείνει ιδανικά το σενάριο!

Όλα αυτά λίγη σημασία θα είχαν αν η μάσκα δεν αποτελούσε το κάλυμμα των προσώπων αμέτρητων μαχητών που στέκονται ενάντια στην καθεστηκυία τάξη, όπως παρουσιάζεται στην τελευταία σκηνή της ταινίας και όπως υπονοείται πως συμβαίνει σε ψηφιακή αναλογία με τα μέλη των Anonymous. Πως όμως συμβιβάζεται η κοινή χρήση των ίδιων χαρακτηριστικών και της ίδιας στολής με την γενικότερη αντίληψη ριζοσπαστικών θεωριών που θέλουν το άτομο ελεύθερο από επιβαλλόμενα πρότυπα και κινήσεις, ίσο αλλά όχι ομοιόμορφο με τους δίπλα του; Αυτός ο συμβολικός στρατός ή ερχόμενοι στα λόγια τους, η λεγεώνα, φαντάζει περισσότερο ως ένα πειθαρχημένος στρατός εξαγνισμένος από την πολυχρωμία, την διαφορετικότητα και τον πλουραλισμό απόψεων και πρακτικών. Μια σύγκριση με την κοινωνία που έρχεται αντιμέτωπος ο ήρωας της ταινίας The Wall των Pink Floyd ή ακόμη καλύτερα με την κοντινή αλλά και τόσο μακρινή φιγούρα όπου αναδεικνύονται τα ανθρώπινα χαρακτηριστικά με αφοπλιστικά χαμόγελα του ένοπλου αντάρτη Robert De Niro στην ταινία Brazil του Terry Gilliam, κάνει να ωχριούν οι συμβολισμοί της ταινίας του James McTeigue που εξετάζουμε. Ίσως αυτό είναι και ο λόγος αν και φαινομενικά οξύμωρο λόγω των αναρχικών τσιτάτων του πρωταγωνιστή, η φιγούρα του να οικειοποιείται ως θετικό σύμβολο ακόμη και από φασιστικές οργανώσεις.

Δυστυχώς ο κύκλος των παρερμηνειών δεν κλείνει με την ιστορία της μάσκας αλλά ουσιαστικά ανοίγει. Τα χείλη της ανοίγουν στα διαγγέλματα της και η όλη εικόνα θυμίζει κάτι μεταξύ λόγο του Bin Laden και ειδήσεις του CNN, με την γενικολογία στις καταγγελίες να πατάει σε ένα χαλί συγκινησιακής και πομπώδης μουσικής. Καταγγελίες οι οποίες αφορούν πάντα τις κακές πλευρές του συστήματος από μια πανοραμική θέα αλλά ποτέ τους όρους ή μια κριτική της καθημερινής ζωής των υπηκόων του. Προφανώς όλα αυτά έχουν ως αποτέλεσμα τον υπερκερασμό της μορφής ενάντια στο περιεχόμενο. Είναι η ίδια θεαματική αντίληψη που το ίδιο το σύστημα παράγει, όπου το ζήτημα δεν τίθεται στο τί ειπώνεται αλλά πως αυτό φαίνεται στα μάτια απαθών τηλεθεατών και πιστών καταναλωτών προτύπων συμπεριφοράς, έξυπνων προϊόντων και στυλ ζωής.

Ας επικεντρωθούμε όμως στον ίδιο τους τον λόγο και την δράση τους. Γεννημένοι το 2003 ως μια χαλαρή κοινότητα μελών του Internet, αναλαμβάνουν μια σειρά χακερίστικων ενεργειών που στόχο έχουν την απάντηση σε βδελυρές κινήσεις ή αποφάσεις κρατών, οργανώσεων και εταιριών. Ουσιαστικά φτάνουμε στο 2010 και στην υπόθεση του Wikileaks όπου οι Anonymous κερδίζουν τα φώτα της δημοσιότητας με την εκστρατεία τους για την εκδίκηση στην σύλληψη του Julian Assange για την υπόθεση της διέρρευσης απόρρητων αμερικάνικων εγγράφων στο διαδίκτυο. Ήταν το σημείο που πραγματικά δέχτηκε την μεγαλύτερη πίεση το «κίνημα» αλλά τελικά κατόρθωσε να μείνει αλώβητο σημειώνοντας μια επικοινωνιακή νίκη. Ντοκιμαντέρς, ρεπορτάζ, προβολή από την μια και πλήθος σαμποταριστικών ενεργειών σε «κακές» σελίδες καθώς και σύνδεση με το κίνημα Occupy Wall Street, μας φέρνουν στο σήμερα και στον παγκόσμιο όπως χαρακτηριστικά αποκαλούν πόλεμο.

Χωρίς να υποτιμάμε κάποιες ομολογουμένως επιτυχημένες κινήσεις τους, δεν μπορούμε να παραβλέψουμε τον απαντητικό και θολό χαρακτήρα που τις διέπει. Κατέχοντας έναν λόγο ο οποίος περιορίζεται στο να στοχοποιεί και να φοβίζει τις μοχθηρές ως προς τα δικαιώματα μας κυβερνήσεις και μεγάλες εταιρίες. Όλα αυτά μέσα στον διαδικτυακό χώρο, χωρίς να θίγεται οτιδήποτε έξω απ’αυτόν ή έστω να ανοίγονται χειροπιαστές γέφυρες με το έξω.

Σαφώς και ο σχετικός συνωμοτισμός είναι απαραίτητος με βάση την ζημιά που προκαλούν με την δράση τους, μερικές φορές όχι αμελητέα, αλλά φαίνεται πως η όλη κίνηση πιάνεται στην φάκα που η ίδια έχει σιχτηρίσει. Θα έρθει κοινώς η εκδίκηση αλλά μόνο διαδικτυακά ή αλλιώς θα παρέμβουν σε κεντρικό επίπεδο μόνο που αυτό δεν θα αφορά άμεσα την καθημερινότητα μας. The revolution will not be internetised, παραφράζοντας τον Gill Scott Heron.

Εξάλλου ο ίδιος ο λόγος που χρησιμοποιούν περιέχει γενικότητες ως προς την επίρριψη ευθυνών και απειλών και καμία νύξη ως προς το τί τίθεται προς δημιουργία και ποιο εν τέλι είναι το στοίχημα περί ενός ελεύθερου internet. Η σύνθεση των ταυτοτήτων που απαρτίζουν τους Anonymous είναι τέτοια που δεν βοηθά στην όποια συγκεκριμενοποίηση. Μόνο που η σύγχυση σε ιδεολογικό επίπεδο βοηθά αξιωματικά την εκάστοτε εξουσία. Ιδιαίτερα μάλιστα όταν αυτή καθορίζει το πεδίο και την γλώσσα που χρησιμοποιείς : κακές και καλές κυβερνήσεις, πολίτες, απολιτίκ περιεχόμενα, μεγαλοστομίες.

Στην πορεία ορθώς αντιλήφθηκαν πως η κινητοποίηση για την πάλη και τον έλεγχο στο διαδίκτυο αφορά και ευρύτερα πολιτικά πεδία. Για «καλή» μας τύχη έφτασαν στο σημείο να παρέμβουν με βιντεάκι τους στην εδώ κατάσταση όσον αφορά την κρίση και τα παρεπόμενα της. Εκεί ίσως σημειώθηκαν και τα πιο τραγελαφικά αποτελέσματα όπου ο λόγος τους δεν έλεγε τίποτα συγκεκριμένο παρά μόνο επικεντρωνόταν στο πόσο κακή κυβέρνηση έχουμε. Υπήρξε μάλιστα και συνέχεια με ένα δεύτερο βίντεο τους, σαφώς παραλλαγμένο μιας και περιείχε αναφορές που παρέπεμπαν σε γνώστες της ελληνικής πολιτικής πραγματικότητας, εισάγοντας και φράσεις εθνοκεντρικής έμπνευσης, κάτι που φανέρωνε και την πολιτική ταυτότητα των δημιουργών του συγκεκριμένου διαγγέλματος, σαφώς διαφορετικούς από το πρώτο. 

Χαρακτηριστικό όλων αυτών στα οποία αναφερθήκαμε είναι πως αν και οι Anonymous έχουν επιφέρει ορισμένα χτυπήματα στους εχθρούς τους, εύκολα ενσωματώνεται ο λόγος τους και η εικόνα τους από το θέαμα. Άξιο αναφοράς είναι το γεγονός πως πραγματοποιήθηκε πρόσφατα μια επίδειξη μόδας με βασικό θέμα την περιβόητη μάσκα, επαναφέροντας κυνικά το θεώρημα πως τα είδωλα τείνουν να στοιβάζονται προς κατανάλωση, είτε ως στυλ εμφάνισης, είτε ως υιοθέτηση ενός συγκεκριμένου και για αυτό το λόγο άσφαιρου τρόπου αντίδρασης. Εξάλλου η λογική της ανάθεσης της σωτηρίας μας σε άλλους ταιριάζει σε από μηχανής θεούς, ηγέτες, προφήτες. Πόσο μάλλον όταν ο όλος «αγώνας» περιορίζεται σε κατεβασμένες σελίδες, μπλοκαρισμένα sites, likes και follows σε ένα όχι εντελώς ψεύτικο αλλά ούτε και εντελώς πραγματικό κόσμο, όπως αυτόν του διαδικτύου.

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under Κινηματικά

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s